Zet gewoon jouw deur open!

Op de laatste dag van juli ontmoet ik Erik Mol in de IVN Natuurtuin in Lochem, gelegen op de hoek van de Albert Hahnweg/Enkweg. Deze groene stadsoase wordt onderhouden door een enthousiaste groep vrijwilligers. Erik is zelf al 43 jaar vrijwilliger bij IVN Noord-Midden Achterhoek en op dit moment verantwoordelijk voor de redactie van de digitale afdelingsnieuwsbrief en het beheer van de website. Natuur en milieu hebben een centrale plaats in het leven van Erik. Zijn interesse werd gewekt toen hij een schooltuintje kreeg. Erik koos daarna bewust voor de lagere en middelbare tuinbouwschool en volgde de opleiding HBO milieukunde in Deventer. Vervolgens werkte hij dertien jaar als beleidsmedewerker milieu bij de gemeente Hengelo Gld. en ging in 2005 aan de slag bij de gemeente Bronckhorst. Als beleidsmedewerker duurzaamheid en energietransitie was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling en totstandkoming van Solarpark de Kwekerij. Een natuurinclusief zonnepark in Hengelo Gld. In november 2024 is Erik met vervroegd pensioen gegaan om in de laatste levensfase voor zijn vrouw Arry Overgaauw te kunnen zorgen. Bij zijn afscheid gaf hij de gemeente Bronckhorst een boom cadeau en kreeg zelf een Duurzame Ster tegel. De Natuurtuin Lochem is voor Erik een betekenisvolle plek. Hij is betrokken geweest bij de aanleg ervan in 1984 en leerde hier zijn vrouw kennen. Arry heeft de IVN natuurgidsencursus gedaan en is in de loop van de jaren een echte natuurliefhebber geworden. Zij is op 14 juni jl. overleden. Haar oog voor detail klinkt voortdurend door tijdens de rondleiding, wanneer Erik vertelt over de kloosterkruidentuin, de houtwal en het insectenhotel. Bladeren, bloemen, vlinders, stenen en schelpen. Niets blijft onopgemerkt voor Arry. Erik blijkt een duizendpoot. Liefde voor natuur en milieu zijn de rode draad in zijn vrijwilligerswerk. Erik kijkt voortdurend wat hij kan bijdragen aan een leefbare samenleving en gaat actief op zoek naar vrijwilligerswerk dat past bij zijn opleiding, werk en de persoon die hij is. Hij werkt graag samen met mensen die zijn interesse of passie delen. In 1986 is hij medeoprichter van Kringloopwinkel De Cirkel in Lochem (tegenwoordig 2Switch). Hij werkt er als vrijwilliger tot 1989 en is tevens voorzitter van de Milieugroep Lochem tot 1998. Erik zet zich als ambassadeur leefbare stad in voor vergroening, verbetering van de leefomgeving, ontwikkeling van de natuur en verhoging van de biodiversiteit. Hij wil voor mensen een fijne plek creëren en de natuur kans kan geven zich te ontwikkelen. De Natuurtuin in Lochem is daarvan een uitstekend voorbeeld. Erik levert ook een vrijwillige bijdrage als bestuurslid van de Energiecoöperatie LochemEnergie Warmte en secretaris van Stichting Marke Lochem. Daarnaast ondersteunt hij het bestuur van Stichting De Groene Pluim en is hij actief bij Stichting De Groene Sprong, Landschapswerkgroep´t Gagel (Lochem), Burgerinitiatief Drinkbare Berkel en Solarpark De Kwekerij waar hij rondleidingen verzorgt. En als het regent en Erik even niets te doen heeft? Dan verzorgt hij de ledenadministratie bij het Historisch Genootschap Lochem Laren Barchem. En voor een ieder die fysiek niet de mogelijkheid heeft in beweging te komen? Erik benadrukt dat het leveren van een financiële bijdrage door duurzame streekproducten te kopen, donateur te worden of te kiezen voor lidmaatschap van een vereniging ook van grote betekenis kan zijn.

Sociaal-cultureel centrum Stadshuus in Lochem bruist als een bijenkorf vol culturele activiteiten. Wie een kijkje neemt op Stadshuus.nl ziet meteen hoe veelzijdig het aanbod is. Van muziek en presentaties tot workshops en ontmoetingsactiviteiten – er is voor ieder wat wils. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar creativiteit tot bloei komt en waar altijd iets te beleven valt. Achter al die levendigheid staat een team van betrokken vrijwilligers. Zij zorgen dat het Stadshuus leeft en dat bezoekers zich welkom voelen. In totaal zijn er wel tachtig mensen actief in wisselende teams. Toch klinkt er regelmatig een oproep: er zijn meer handen nodig, vrijwilligers die frisse energie en nieuwe ideeën willen inbrengen zijn welkom. Gesprekken met vrijwilligers Ik sprak hierover met Yasemin Armut en Annemarie Tragter, beide gastvrouw (de derde persoon op de foto, Jan Bijloo, kon er helaas niet bij zijn). Yasemin begeleidt graag spelactiviteiten en straalt plezier uit als ze er over vertelt. Ook Annemarie spreekt met passie over haar inzet. In haar werkzaam leven was ze onder meer receptioniste en deed daar veel mensenkennis op die haar nu goed te pas komt. Het is duidelijk: vrijwilligerswerk in het Stadhuus geeft energie. De vraag die ik hen stelde, was: Waarom melden niet meer mensen zich aan als vrijwilliger? Wat houdt ze tegen? De antwoorden zijn herkenbaar: tijdgebrek, het gevoel dat je ergens aan vastzit, en het idee dat vrijwilligerswerk vooral iets is voor ouderen of mensen die niet werken. Tijd is betrekkelijk Volgens Annemarie en Yasemin is dat beeld achterhaald. “Tijd hebben” is relatief. Vaak is een paar uurtjes per week al genoeg. En bevalt het niet? Dan kun je er altijd mee stoppen. Het gaat er niet om hoeveel je doet, maar dát je iets doet. Het Stadhuus verwelkomt ieders talent, kennis en passie. Een mooi voorbeeld: iemand die handig is met sociale media kan anderen wegwijs maken met digitale toepassingen en online veiligheid. Zo draagt ieder op zijn of haar manier bij. Yasemin gaf nog een ander inspirerend voorbeeld. Van Labubu tot Lindgren Ze maakte zelf een variant van het populaire Labubu-poppetje , waar veel jongeren fan van zijn. Hoe leuk zou het zijn om een groep te starten waarin zij anderen leert hetzelfde te doen? Zodra zo’n groep loopt, kan deze zelfstandig verder. Zo werkt vrijwilligerswerk vaak: een klein idee kan uitgroeien tot iets groters dat anderen enthousiasmeert. Creatieve ideeën zijn altijd welkom. Het belangrijkste is een open houding en de wil om iets te proberen. Annemarie haalt een treffende uitspraak aan: “Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.” Een variant op de beroemde woorden van Astrid Lindgren, de bedenker van Pippi Langkous. Het is precies de houding die past bij vrijwilligerswerk: durf de stap te zetten, ook als je nog niet weet wat het je brengt. Het leven is leren, actief zijn samen met andere mensen Tot slot wijzen Annemarie en Yasemin op iets dat velen zullen herkennen: het leven via je telefoon voelt vaak vluchtig. Het is een manier om tijd te vullen, maar geeft zelden echte voldoening. Vrijwilligerswerk daarentegen levert verbinding op. Je leert nieuwe mensen kennen, doet waardevolle ervaringen op en voelt dat je ertoe doet. Leren beschouwen als een levenslange uitdaging. Een paar uur per week kan al genoeg zijn om verschil te maken – voor anderen én voor jezelf.

Op een lichtbewolkte ochtend in Gorssel ligt openluchtzwembad De Boskoele er vredig bij. De vogels fluiten, het bad glinstert in het ochtendlicht en de bosrijke omgeving straalt rust uit. Midden op het terrein komt Bianca Gardien me sportief tegemoet lopen. Als assistent-bedrijfsleider is zij de drijvende kracht achter het reilen en zeilen van het zwembad. "Er is altijd wat te doen," zegt ze. En dat doet ze grotendeels samen met een grote groep vrijwilligers. Van alleen jongeren naar een hecht team Toen Bianca in 2019 begon, werkte er alleen een groep jongeren met een nulurencontract. Al snel zag ze in dat dit niet genoeg was om alles draaiende te houden. “Ik wist: dit red ik niet alleen.” Ze begon te bouwen aan een team en dat groeide uit tot een betrokken club van zo’n 40 mensen: de helft vrijwilligers, de andere helft jongeren met een bijbaan. Er zijn meerdere vrijwillige groepen actief: de groengroep, de lifeguards, de ‘bloemenmeisjes’ van Vrouwen van Nu uit Eefde die al 25 jaar de bloembakken verzorgen en vrijwilligers die bijvoorbeeld het gras maaien of in de winter het terrein controleren. De groengroep – een enthousiaste club van zo’n 10 tot 12 mannen en vrouwen komt wekelijks op dinsdagochtend helpen met groenonderhoud en kleine klussen. Ze starten de ochtend steevast met koffie. “Het is niet alleen werken; het is ook gezelligheid en samen iets neerzetten.” De lifeguards vormen een andere belangrijke groep. "Vroeger stonden hier vooral jonge mensen aan het bad, maar dat is best een verantwoordelijke rol. Ik ben toen actief gaan zoeken naar 30+ vrijwilligers." Met succes: via de eigen vrijwilligers en de lokale waterpoloclub wist Bianca een stabiele groep op te bouwen. De club kan als dank en waardering met korting in het zwembad trainen. Alle lifeguards krijgen een opleiding in BHV en reanimatie, want veiligheid staat voorop. Werven via het netwerk Wat is het geheim? “Het begint bij verbinding,” zegt Bianca. Vrijwilligers komen vaak via haar eigen netwerk of dat van de vrijwilligers. Het zijn vaak bekenden van bekenden.” Naast haar werk op het zwembad geeft ze sporttrainingen in de regio. “Tijdens die lessen vertel ik over de Boskoele en nodig ik mensen uit om mee te helpen. Ook jongeren vinden via via hun weg naar het bad voor een bijbaan. Dit jaar kwamen er zeven nieuwe medewerkers bij. Zij werken in de kiosk of worden opgeleid tot lifeguard. “Ik geef ze vrijheid én verantwoordelijkheid.” Vrijwilligers waarderen én behouden Bianca doet veel om vrijwilligers aan het zwembad te binden. Ze zorgt voor waardering en een prettige sfeer: met een gezamenlijke lunch, een barbecue bij het zomeroverleg en met kerstpakketten. “Het zijn kleine dingen die veel betekenen.” Ook is er aandacht voor een goede werkbalans. “Er is veel werk, zeker op drukke zomerdagen. Maar ik let erop dat niemand overvraagd wordt.” En wie zich wil ontwikkelen, krijgt die kans. Sommige vrijwilligers groeien door, bijvoorbeeld van groengroep naar lifeguard. Iedereen krijgt bovendien een gratis (familie)abonnement. Haar gouden tip? “Wees zichtbaar, werk mee en luister naar hun ideeën. Vrijwilligers hebben vaak goede tips waar ik wat mee kan én doe. En waardeer hun inzet; vrijwilligers zijn geen vanzelfsprekendheid.