Wervelwind met een groot hart

Sportvereniging “De Berkelduikers” in Lochem heeft drie verschillende afdelingen: zwemmen, reddingsbrigade en waterpolo. De zwemafdeling is de grootste en biedt onderdak aan recreanten, trimmers, selectie en triatleten. Om dit alles mogelijk te maken zijn er meer dan 100 vrijwilligers actief; trainers, wedstrijdofficials, scheidsrechters, mensen die oud papier ophalen, bestuursleden en nog veel meer. Genoeg te doen! Deze vrijwilligers vormen de kurk waarop de vereniging drijft en zorgen voor een club waar de leden zich thuis voelen. Ietje Wittenberg is, of beter, was één van die vrijwilligers, actief binnen de afdeling zwemmen. Vijftig jaar geleden begon ze als wedstrijdofficial en deze zomer stopte ze met die bezigheid. Zwemmen doet Ietje al bijna haar leven lang. Haar woonplaats Laren kreeg in 1970 een zwembad. De Larense Gymnastiekvereniging (LGV) stimuleerde de oprichting van een zwemvereniging, eerst onder de supervisie van de LGV. Twee jaar later in 1972 werd De Duikelaar een zelfstandige vereniging. Ietje was niet alleen als zwemmer betrokken bij de vereniging maar ook als bestuurslid en vanaf 1974 als official bij zwemwedstrijden. Wat doet een wedstrijdofficial en wat is er zo leuk aan? Ietje: “Een wedstrijdofficial speelt een belangrijke rol bij het organiseren en leiden van zwemwedstrijden. Er is een scheidsrechter, starter, jurysecretaris en tijdwaarnemer of keerpuntcommissaris. Waar ik vooral van genoten heb is de gezelligheid, het organiseren, het bezig zijn met andere zwemmers, kinderen, volwassenen en senioren. Bovendien reis je heel Nederland door naar zwemwedstrijden in een zwembad of in open water.” De Duikelaar uit Laren en De Berkel uit Lochem zagen het aantal jeugdleden kleiner worden en besloten in 1994 samen verder te gaan onder de nieuwe naam De Berkelduikers. De thuisbasis voor deze vereniging werd zwembad De Beemd in Lochem. Eén van de hoogtepunten in het werk als official was jarenlang de wedstrijd Beusichem - Culemborg, een zwemwedstrijd over 6 km in de Lek. Deze wedstrijd wordt elk jaar in juli gehouden. De spectaculaire start is vanaf het veerpont dat midden in de rivier ligt. Alles moet veilig kunnen gebeuren, de zwemmers zwemmen niet in de scheepvaartroute, maar de scheepvaart op de Lek gaat wel gewoon door. Voor de veiligheid van de deelnemers zijn meerdere reddingsbrigades aanwezig. Er zijn veel officials nodig als wedstrijd commissaris en als tijdwaarnemer. Ietje heeft dat jarenlang gedaan. Door de organiserend stichting zwemwedstrijden Beusichem-Culemborg werd ze in 2019 benoemd tot official van verdienste. En nu, na haar afscheid als zwemofficial blijft er nog genoeg over voor iemand die eigenlijk een beetje verslaafd is aan het zwemmen. Nu is dat vooral recreatief. Elke morgen is Ietje in het zwembad te vinden, maar in de weekenden is er tegenwoordig meer tijd voor andere dingen. Zorgen over de voortgang van het vrijwilligerswerk zijn er (nog) niet. Er zijn weer vier leden van de vereniging geslaagd voor de cursus zwemofficial, er is dus opvolging. Ietje kan het iedereen aanraden om de cursus te gaan volgen want het is leuk werk en je leert heel veel mensen kennen.

Op de laatste dag van juli ontmoet ik Erik Mol in de IVN Natuurtuin in Lochem, gelegen op de hoek van de Albert Hahnweg/Enkweg. Deze groene stadsoase wordt onderhouden door een enthousiaste groep vrijwilligers. Erik is zelf al 43 jaar vrijwilliger bij IVN Noord-Midden Achterhoek en op dit moment verantwoordelijk voor de redactie van de digitale afdelingsnieuwsbrief en het beheer van de website. Natuur en milieu hebben een centrale plaats in het leven van Erik. Zijn interesse werd gewekt toen hij een schooltuintje kreeg. Erik koos daarna bewust voor de lagere en middelbare tuinbouwschool en volgde de opleiding HBO milieukunde in Deventer. Vervolgens werkte hij dertien jaar als beleidsmedewerker milieu bij de gemeente Hengelo Gld. en ging in 2005 aan de slag bij de gemeente Bronckhorst. Als beleidsmedewerker duurzaamheid en energietransitie was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling en totstandkoming van Solarpark de Kwekerij. Een natuurinclusief zonnepark in Hengelo Gld. In november 2024 is Erik met vervroegd pensioen gegaan om in de laatste levensfase voor zijn vrouw Arry Overgaauw te kunnen zorgen. Bij zijn afscheid gaf hij de gemeente Bronckhorst een boom cadeau en kreeg zelf een Duurzame Ster tegel. De Natuurtuin Lochem is voor Erik een betekenisvolle plek. Hij is betrokken geweest bij de aanleg ervan in 1984 en leerde hier zijn vrouw kennen. Arry heeft de IVN natuurgidsencursus gedaan en is in de loop van de jaren een echte natuurliefhebber geworden. Zij is op 14 juni jl. overleden. Haar oog voor detail klinkt voortdurend door tijdens de rondleiding, wanneer Erik vertelt over de kloosterkruidentuin, de houtwal en het insectenhotel. Bladeren, bloemen, vlinders, stenen en schelpen. Niets blijft onopgemerkt voor Arry. Erik blijkt een duizendpoot. Liefde voor natuur en milieu zijn de rode draad in zijn vrijwilligerswerk. Erik kijkt voortdurend wat hij kan bijdragen aan een leefbare samenleving en gaat actief op zoek naar vrijwilligerswerk dat past bij zijn opleiding, werk en de persoon die hij is. Hij werkt graag samen met mensen die zijn interesse of passie delen. In 1986 is hij medeoprichter van Kringloopwinkel De Cirkel in Lochem (tegenwoordig 2Switch). Hij werkt er als vrijwilliger tot 1989 en is tevens voorzitter van de Milieugroep Lochem tot 1998. Erik zet zich als ambassadeur leefbare stad in voor vergroening, verbetering van de leefomgeving, ontwikkeling van de natuur en verhoging van de biodiversiteit. Hij wil voor mensen een fijne plek creëren en de natuur kans kan geven zich te ontwikkelen. De Natuurtuin in Lochem is daarvan een uitstekend voorbeeld. Erik levert ook een vrijwillige bijdrage als bestuurslid van de Energiecoöperatie LochemEnergie Warmte en secretaris van Stichting Marke Lochem. Daarnaast ondersteunt hij het bestuur van Stichting De Groene Pluim en is hij actief bij Stichting De Groene Sprong, Landschapswerkgroep´t Gagel (Lochem), Burgerinitiatief Drinkbare Berkel en Solarpark De Kwekerij waar hij rondleidingen verzorgt. En als het regent en Erik even niets te doen heeft? Dan verzorgt hij de ledenadministratie bij het Historisch Genootschap Lochem Laren Barchem. En voor een ieder die fysiek niet de mogelijkheid heeft in beweging te komen? Erik benadrukt dat het leveren van een financiële bijdrage door duurzame streekproducten te kopen, donateur te worden of te kiezen voor lidmaatschap van een vereniging ook van grote betekenis kan zijn.

Sociaal-cultureel centrum Stadshuus in Lochem bruist als een bijenkorf vol culturele activiteiten. Wie een kijkje neemt op Stadshuus.nl ziet meteen hoe veelzijdig het aanbod is. Van muziek en presentaties tot workshops en ontmoetingsactiviteiten – er is voor ieder wat wils. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar creativiteit tot bloei komt en waar altijd iets te beleven valt. Achter al die levendigheid staat een team van betrokken vrijwilligers. Zij zorgen dat het Stadshuus leeft en dat bezoekers zich welkom voelen. In totaal zijn er wel tachtig mensen actief in wisselende teams. Toch klinkt er regelmatig een oproep: er zijn meer handen nodig, vrijwilligers die frisse energie en nieuwe ideeën willen inbrengen zijn welkom. Gesprekken met vrijwilligers Ik sprak hierover met Yasemin Armut en Annemarie Tragter, beide gastvrouw (de derde persoon op de foto, Jan Bijloo, kon er helaas niet bij zijn). Yasemin begeleidt graag spelactiviteiten en straalt plezier uit als ze er over vertelt. Ook Annemarie spreekt met passie over haar inzet. In haar werkzaam leven was ze onder meer receptioniste en deed daar veel mensenkennis op die haar nu goed te pas komt. Het is duidelijk: vrijwilligerswerk in het Stadhuus geeft energie. De vraag die ik hen stelde, was: Waarom melden niet meer mensen zich aan als vrijwilliger? Wat houdt ze tegen? De antwoorden zijn herkenbaar: tijdgebrek, het gevoel dat je ergens aan vastzit, en het idee dat vrijwilligerswerk vooral iets is voor ouderen of mensen die niet werken. Tijd is betrekkelijk Volgens Annemarie en Yasemin is dat beeld achterhaald. “Tijd hebben” is relatief. Vaak is een paar uurtjes per week al genoeg. En bevalt het niet? Dan kun je er altijd mee stoppen. Het gaat er niet om hoeveel je doet, maar dát je iets doet. Het Stadhuus verwelkomt ieders talent, kennis en passie. Een mooi voorbeeld: iemand die handig is met sociale media kan anderen wegwijs maken met digitale toepassingen en online veiligheid. Zo draagt ieder op zijn of haar manier bij. Yasemin gaf nog een ander inspirerend voorbeeld. Van Labubu tot Lindgren Ze maakte zelf een variant van het populaire Labubu-poppetje , waar veel jongeren fan van zijn. Hoe leuk zou het zijn om een groep te starten waarin zij anderen leert hetzelfde te doen? Zodra zo’n groep loopt, kan deze zelfstandig verder. Zo werkt vrijwilligerswerk vaak: een klein idee kan uitgroeien tot iets groters dat anderen enthousiasmeert. Creatieve ideeën zijn altijd welkom. Het belangrijkste is een open houding en de wil om iets te proberen. Annemarie haalt een treffende uitspraak aan: “Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.” Een variant op de beroemde woorden van Astrid Lindgren, de bedenker van Pippi Langkous. Het is precies de houding die past bij vrijwilligerswerk: durf de stap te zetten, ook als je nog niet weet wat het je brengt. Het leven is leren, actief zijn samen met andere mensen Tot slot wijzen Annemarie en Yasemin op iets dat velen zullen herkennen: het leven via je telefoon voelt vaak vluchtig. Het is een manier om tijd te vullen, maar geeft zelden echte voldoening. Vrijwilligerswerk daarentegen levert verbinding op. Je leert nieuwe mensen kennen, doet waardevolle ervaringen op en voelt dat je ertoe doet. Leren beschouwen als een levenslange uitdaging. Een paar uur per week kan al genoeg zijn om verschil te maken – voor anderen én voor jezelf.