VLECHTWERKEN ZONDER KNOPEN

“IK VIND HET FIJN MIJN TALENT TE DELEN: DOET MIJ EN DE ANDEREN GOED” Aan de rand van de gezellige dorpskern van Lochem, woont Maarten Delen met zijn vrouw. Schuin aan de overkant, net in het andere straatje, staat de Remonstrantse kerk met op de gevel de spreuk: ‘IN ALLES DE LIEFDE’. Over de zin en het enthousiasme om de liefde voor taal te delen met anderen, gaat dit verhaal van Maarten Delen. TAAL De taal gebruikt Maarten niet alleen om leuke verhaaltjes en mooie gedichten te schrijven. Voor hem is de taal, de spraak ook het verbindingsmiddel om contact te maken met mensen. Maarten: “Ik kom gemakkelijk in gesprek omdat ik empathisch ben en snel de juiste woorden vind. Ik ervaar het als verrijkend om met mensen in contact te komen. Vooral op nieuwe, onbekende gebieden komt mijn gezonde nieuwsgierigheid naar boven. En ja, het is een vorm van ijdelheid dat ik mijn interesse gewaardeerd weet door andere mensen”. Om de juiste woorden te vinden gebruikt Maarten al zijn zintuigen. Kijken, luisteren, voelen… al zoekend de woorden vinden om het moment, de situatie te pakken… Dit talent gebruikt hij in zijn werk, in het onderwijs en als vrijwilliger in een reeks aan diverse clubs en organisaties. VRIJWILLIGER Maarten vertelt: ”Als 19-jarige student in Amsterdam woonde ik vlakbij “het Cleyntheater”. Daar is mijn vrijwilligerswerk-loopbaan begonnen. Ik pakte van alles op en heb daar veel ervaring opgedaan. Ook in de kraakwereld uit die tijd was ik geen onbekende. Tegenwoordig besteed ik met plezier veel tijd aan het voorzitterschap van de tennisclub, ben ik bestuurslid van IJsselwind namens Lochem Energie en niet te vergeten bestuurslid van de Bachweken Lochem, naast nog enkele andere leuke organisaties”. LEVENDE NAMEN “Een paar jaar geleden ben ik gevraagd om op de gedachtenisroute van Levende Namen gedichten voor te lezen in het ‘Poëzielaantje’. Dat was op de Nieuwe Begraafplaats eind oktober. De serene sfeer, al die lichtjes, al die mensen die een dierbare overledene komen herdenken… Daar heb ik een gedicht over gemaakt, dat dit jaar op de gedichtenroute komt te staan. Die avond ben ik geraakt door de verbinding van leven en dood: de levenden zijn weer even welkom in het rijk der doden…. Ik geloof in een leven vóór de dood. Zo heb ik laatst met mijn moeder het graf van mijn vader bezocht en de plek ernaast, die voor haar bestemd is. We keken naar de namen op de gedenkstenen daar naast: ‘even kennis maken met de buren…’ zei ze. Als dat geen liefde voor het leven en de dood is…”.

In de nu nog lege huiskamer van het Stadshuus, spreek ik af met Marion Wild. Vrijwilliger van het Stadshuus en door haar collega’s voorgedragen als bijzondere en onmisbare kracht achter de schermen. Benieuwd naar haar verhaal? “Het komt, zoals het komt!” Dat is hoe Marion Wild in het leven staat en gelooft dat dingen op haar pad komen met een bepaalde reden. Dit is niet altijd makkelijk en vraagt ook iets van jezelf. Kan je doorgaan? Hoe ga je dat dan doen en welke weg kies je dan? Zo moest Marion 10 jaar geleden afscheid nemen van haar werkzame leven. Er brak een zware periode aan van herstel en vervolgens de zoektocht naar wat wil ik en wat kan ik. Bij toeval kwam ze een artikel tegen waarin ze vrijwilligers zochten voor het Stadshuus. En zoals Marion is; “dit komt niet zomaar op mijn pad, ik trek de stoute schoenen aan en ga kijken wat ik kan doen als vrijwilliger voor het Stadshuus.” En zo rolde Marion in het vrijwilligerswerk. Het Stadshuus is sinds 2016 dé plek in Lochem waar sociale verbinding, culturele ontmoeting en ondernemerschap bij elkaar komen. Vanaf de start is Marion als vrijwilliger onderdeel van deze mooie plek en in het begin was zij ‘manusje’ van alles. Door de komst van andere vrijwilligers zijn uiteindelijk de taken meer verdeeld. Nu is Marion aanspreekpunt voor de incidentele verhuur, bijbehorende horeca en ook voor het op voorraad houden van horeca-, schoonmaak- en andere artikelen. Op de vraag wat dit vrijwilligerswerk haar brengt, antwoord Marion: “Ik tel weer mee in de maatschappij, ik mag mijn hoofd gebruiken en ik word blij van organiseren en dingen uitvoeren. Ik heb een doel in mijn bestaan en dat geeft voldoening!” Bij deze woorden komt direct een mooi verhaal bij Marion naar boven. “Eén van de leukste activiteiten (voor corona), was ‘het rondje om de kerk’ van een Bridgeclub.” Marion kreeg de vraag om de ontvangst en de prijsuitreiking voor ca. 100 personen met drank en hapjes te verzorgen. Daarnaast het serveren van koffie en thee en een lunch verzorgen voor de 25 bridgers. Vol trots vertelt Marion over hoe dit toen is gegaan en wat ze hiervoor allemaal moest regelen. Uiteindelijk is dit in samenwerking met de andere vrijwilligers een groot succes geworden. “Ik was niet zenuwachtig! Geef mij maar één grote chaos waar ik dan structuur in mag aanbrengen. Daar word ik blij van.” Het doen van vrijwilligerswerk ziet Marion ook als een leerschool voor zichzelf. “Aangezien ik mij heel verantwoordelijk voel en iedereen het naar het zin wil maken, vergeet ik daarin vaak mezelf. Mijn eigen grenzen bewaken is dan belangrijk, als ook mijn eigen mening durven geven. Het is niet voor niets, dat dit vrijwilligerswerk op mijn pad is gekomen. Het zorgt ook voor mijn persoonlijke ontwikkeling.” Door de komst van corona zijn er niet of nauwelijks activiteiten. Marion mist de bedrijvigheid. Ze kan nog wel wat hand- en spandiensten verlenen voor als er een vergadering is. Ze is ook aanspreekpunt voor huurders die vragen of reparatieverzoeken hebben. Het is mooi als het Stadshuus over niet al te lange tijd weer wat meer open mag. Ideeën genoeg voor leuke activiteiten voor en door de inwoners van Lochem. Marion staat in ieder geval in de startblokken! “Laat de koffiekarren maar weer dienst doen en dat we met elkaar weer zorgen voor een bruisend Stadshuus!”

Sinds 1989 hebben enkele honderden goed opgeleide, zeer gemotiveerde vrijwilligers van Stichting Noaberhulp meer dan duizend terminale patiënten en hun mantelzorgers ondersteund om thuis voor hun stervende familielid te zorgen. Bijvoorbeeld door overdag de patiënt gezelschap te houden zodat de mantelzorger er even tussenuit kan. Of ’s nachts om te waken, waardoor de mantelzorger kan rusten. De vijfentwintig vrijwilligers van Noaberhulp zijn actief in Zutphen, Warnsveld, Lochem, Almen, Barchem, Eefde, Epse, Gorssel, Harfsen, Joppe, Laren, Vorden, Steenderen en het centrum van Brummen. Noaberhulp is erop gericht het mogelijk te maken dat iemand thuis kan sterven in zijn vertrouwde omgeving. Noaberhulp draait bijna volledig op het werk van vrijwilligers. Als vrijwilliger van Noaberhulp borduur je voort op een oude traditie, toen directe buren hand- en spandiensten verrichtten om familie van stervenden te ontlasten. ‘Er zijn’ is de belangrijkste functie van Noaberhulp. Omdat geen enkel sterfbed hetzelfde is en het onvoorspelbaar is hoe lang het zal duren, heeft de vrijwilliger van Noaberhulp die ’s nachts waakt echt een rol van betekenis voor de mantelzorger en de naasten. Een goede nachtrust is erg belangrijk om tijdens de laatste fase overeind te blijven. Door de aanwezigheid van de waakvrijwilliger hoeft de mantelzorger die nacht even niet ‘aan’ te staan en kan zelf ook eens goed slapen. De stervende kan in zijn of haar vertrouwde omgeving blijven, omringd door foto’s en eigen spullen. De vrijwilliger let op en kan indien aan de orde waarschuwen bij veranderingen. Daarnaast kan de vrijwilliger een luisterend oor bieden aan zowel de mantelzorger als de stervende zelf. De inzet van Noaberhulp is gratis. De kosten van de stichting worden gedekt vanuit een landelijke subsidie en donaties. De coördinator is de enige betaalde kracht en wordt gefinancierd vanuit het ministerie van VWS. Noaberhulp werkt nauw samen met professionele hulpverleners. De thuiszorg is de belangrijkste schakel tussen mantelzorgers die thuis voor hun naaste willen blijven zorgen en Noaberhulp. Er komen ook verwijzingen binnen via huisartsen, wijkteams en het ziekenhuis. De coördinator van Noaberhulp is de spin in het web. Wanneer een patiënt of een mantelzorger contact opneemt met Noaberhulp, komt de coördinator thuis langs om de hulpvraag te bespreken. Joke Sieverink, die 1 maart jl. met pensioen is gegaan, heeft sinds 2010 gewerkt als coördinator. Zij was daarvoor drie jaar actief als waakvrijwilliger. Joke vindt het belangrijk dat mantelzorgers weten dat Noaberhulp bestaat en contact opnemen voordat de hulp daadwerkelijk nodig is. Dan kan de intake in alle rust plaatsvinden en kan de coördinator beoordelen welke vrijwilligers het beste kunnen worden ingezet. Ook voor de familie is het fijn om in een relatief vroeg stadium al te weten wat Noaberhulp voor hen kan betekenen. Het is een waardevolle toevoeging aan de professionele zorg, omdat een adempauze heel nuttig is voor naasten om alles te kunnen bolwerken. Joke Sieverink heeft haar taken inmiddels overgedragen aan Joke Westdijk en Elly Plasmeijer. Zij zijn sinds 1 januari 2025 het aanspreekpunt van Noaberhulp en op zoek naar nieuwe vrijwilligers die in de nacht bij de stervende thuis willen waken om de mantelzorger(s) te steunen en te ontlasten. Wie vrijwilliger wordt bij Noaberhulp krijgt een gedegen introductiecursus voordat hij of zij wordt ingezet. In september start een nieuwe cursus. Daarna wordt bijscholing gegeven. Vrijwilligers van Noaberhulp komen eens per maand samen om ervaringen uit te wisselen en te reflecteren op ervaringen. Fotobijschrift vlnr: Joke Westdijk, Elly Plasmeijer, Joke Sieverink