De gist in het brood

Eind juni 2018 opende het museum STAAL in Almen voor het eerst de deuren voor het publiek. Het museum voor A.C.W. Staring, dichter (van o.a. het grote gedicht: “De Hoofdige Boer”), landbouwkundige, componist en politicus. En ook een museum voor Almen en de Achterhoek. Alles is nieuw: het gebouw, de medewerkers, de tentoonstelling en ga zo maar door. In het museum is naast aandacht voor Staring een jaarlijks wisselde thematentoonstelling te zien. In 2018 zag Arine Burbach in de vacaturebank dat het nieuw geopende museum STAAL in Almen op zoek was naar vrijwilligers. Zo lang ze zich kan herinneren heeft ze vrijwilligerswerk gedaan. Vaak iets met boeken, maar vooral met contacten met mensen. De afstand Lochem – Almen is geen bezwaar, dus ze meldt zich aan. Na een kort sollicitatiegesprek is ze welkom en gaat ze aan de slag. “Bijzonder aan dit museum vind ik dat de sfeer er altijd goed is. Daar ben ik gevoelig voor. Het straalt een zekere rust uit en dat vind je terug bij vrijwilligers en bezoekers.” aldus Arine. “Geen wonder dat er nu nog zoveel vrijwilligers van het eerste uur actief zijn.” Er werken naast directeur Pien Pon en coördinator Joke Dinkelman ruim 70 vrijwilligers mee. Er zijn verschillende mogelijkheden om je in te zetten als vrijwilliger. Voor de bezoekers is het meest opvallend de gastvrouw/gastheer. Die zien ze als eerste en is verder het aanspreekpunt bij de kaartverkoop, bij de informatieverstrekking, de koffietafel en in de museumzalen. Andere vrijwilligers helpen bij digitale zaken, onderhouden de tuin, doen de klussen in en om het gebouw en zorgen ervoor dat het interieur schoon en opgeruimd is. Arine: “Ik ben gastvrouw met als neventaak werkgroep Archief. Ik archiveer samen met collega Betsy de boekenkast. In die kast staan boeken over leven en werken van A.C.W. Staring en zijn familie. Verder hebben we boeken over alles wat met de Achterhoek te maken heeft. “Ik ben blij dat ik daar kan werken. Aan de hand van boeken krijg je soms heel leuke gesprekken met bezoekers. Dat gebeurt zeker ook aan de koffietafel. Bezoekers zijn nieuwsgierig en stellen vaak leuke vragen waaruit dan weer een gesprek ontstaat. Praten met bezoekers is het leukste dat er is.” Als speciale taak heeft Arine de “Lovinkkast”, een samenwerking van het museum met boekhandel Lovink uit Lochem. Daar staan verschillende boeken in die wat te maken hebben met de lopende tentoonstelling. Zo liggen er op dit moment vanwege de tentoonstelling “Aan Tafel” een aantal kookboeken! Maar ook zijn er boeken uit de top 10 te vinden. De tijd die je aan het vrijwilligerswerk voor museum STAAL wilt besteden ligt helemaal aan jezelf. “We gebruiken een digitaal rooster waarin je zelf kunt invullen welke dagen of dagdelen je aanwezig wilt zijn. Dat betekent ook dat je met veel verschillende collega’s samenwerkt. Verder is daar alle relevante informatie te lezen,” “Ik hoop dit leuke werk nog lang te kunnen blijven doen. En veel van mijn collega’s denken er net zo over, mede omdat de sfeer onderling tussen de vrijwilligers zo goed is.”.

Ampsen – Met elkaar wandelen, samen kijken en verhalen delen - dat is wat Alie Arfman écht leuk vindt. De natuur is altijd een rode draad in haar leven geweest. Ze sloot zich aan bij IVN, deed een opleiding tot gids en volgde diverse cursussen. Als vrijwilliger zet ze zich nu al achttien jaar lang in om mens en natuur dicht bij elkaar te brengen. Op een winterse dag loop ik met haar over landgoed Ampsen. Ze kan er veel over vertellen en kent het als haar broekzak. Liefde voor de natuur ‘Kijk, dit is het oude kerkenlaantje richting Lochem,’ vertelt ze, als we vanaf de parkeerplaats bij het oude gemeentehuis van Laren het landgoed oplopen. ‘Er stonden twaalf oude eiken, waar nu nog acht van over zijn. Over dit paadje liepen de mensen naar de kerk. Het landschap is sindsdien veranderd door ruilverkaveling. Maar je ziet nog oude elementen, zoals daar een boomwal met knotwilgen.’ Alie heeft 49 jaar in de gehandicapten- en ouderenzorg gewerkt. In coronatijd nam ze het besluit ermee te stoppen. Het was mooi geweest en het werd tijd voor iets anders. ‘Ik ben op een boerderij in Klein Dochteren opgegroeid,’ vertelt ze. ‘Daar leefde ik dicht bij de natuur. Je zag toen nog veel fazanten en patrijzen op het land. Ik heb lang niets met die liefde voor de natuur gedaan, totdat ik op mijn vijfenvijftigste ontdekte hoe leuk ik het vond erover te vertellen. Ik sloot me aan bij IVN en heb daar de opleiding tot natuurgids gevolgd, die anderhalf jaar duurde. Ik specialiseerde me via cursussen in paddenstoelen, planten en vleermuizen. Toen ik met pensioen ging, wist ik dat ik me niet zou gaan vervelen.’ Samen kijken ‘Het allerleukste van het gidsen vind ik de communicatie met mensen. Het samen kijken en verhalen delen,’ vertelt Alie. ‘Op een keer zat er een meisje van 16 jaar in de groep. Ik merkte dat ze er veel van wist. Ze vertelde dat ze een opleiding in Velp volgde die met natuur te maken had. Ontzettend leuk als je zo jong al enthousiast met planten en dieren bezig bent! Ik nodigde haar uit om haar kennis en verhalen met ons te delen. Zo zag ik ineens ook weer nieuwe en andere dingen. Geweldig mooi vind ik dat.’ Onderweg wijst Alie me op allerlei wetenswaardigheden op het landgoed: het sterrenbos, waar allerlei wegen op één centraal punt uitkomen; een lange laan omzoomd met bomen waar de koetsen over reden; een oude ijskelder niet ver van het kasteel. De verse sneeuw zet het landgoed in een sprookjesachtige witte gloed. Alles hangt samen ‘Het is belangrijk om te beseffen dat alles in de natuur met elkaar samenhangt. Zo is door de aanleg van het Twentekanaal in de jaren dertig landgoed Ampsen veel droger geworden. Met allerlei consequenties van dien. Dit geldt ook in het klein. Een tuintje met geschikte bloemen voor insecten draagt bij aan de leefbaarheid voor veel soorten. Het doet er écht toe wat je zelf doet. Als gids hoop ik op mijn manier bij te dragen aan het enthousiasme van mensen voor onze mooie Achterhoekse natuur.’

‘Het redden van één dier verandert de wereld niet, maar voor dat dier verandert de hele wereld’ Deze mooie tekst staat op de website van Stichting Sanctuary Dierbaar. Het diervriendelijke initiatief dat Aida Tursic in Laren opstartte, een plek waar dieren tot hun recht komen en gewaardeerd worden. Samuel Groot Wassink is vrijwilliger voor de stichting en herkende zich volledig in de missie en visie: bijdragen aan een wereld waarin mensen dieren zien voor wat ze zijn. Dieren zijn evenals mensen individuen met een sterke wil om te leven en samen te leven, waar gedachten, dromen, angsten, vriendschappen en communicatie een belangrijke rol spelen. Samuel zocht naar werk dat bij zijn hobby past en stond er voor open om vrijwilliger te worden. In gesprek bij Sanctuary Dierbaar werd al gauw duidelijk dat hij daar aan de slag kon. In eerste instantie leek hem het meest aantrekkelijk te werken aan de vele klusjes die zich daar voortdurend aandienen; later ontstond zorg voor de dieren en het ontstaan van een band met bepaalde dieren. Samuel wist direct zoveel meer te kunnen betekenen voor de dieren die bij Dierbaar een veilige haven vonden. Het werd Samuel al gauw duidelijk dat de opvangplek veel werk met zich meebrengt, variërend van voedselvoorziening, schoonhouden van leefplekken en uitloopgelegenheid voor de dieren. ‘Vrijdags besteed ik meestal met mijn vriendin aan vrijwilligerswerk bij Dierbaar. Dan komen ook andere vrijwilligers langs en zijn we vaak met vier personen aan het werk. Het werken met de dieren in de buitenlucht ervaar ik als een verrijking. Maar natuurlijk ook het samenwerken met andere vrijwilligers, mensen leren kennen en het van elkaar leren is uiterst waardevol. We neigen ons af te scheiden van dieren, maar in essentie zijn we onderdeel van een meeromvattend geheel. Het werk biedt een fijne, rustige manier om in contact te komen met dieren. “Het brengt alles samen: mens, dier en natuur” vertelt Samuel. Hoe komt Dierbaar aan de dieren? Dieren worden gebracht of gevonden na een melding. Verschillende situaties doen zich voor. Vaak betreft het dieren in nood waarbij redding nog niet te laat is. Het is moeilijk voorstelbaar hoe dieren verwaarloosd of afgestoten kunnen worden. Soms wordt een dier gedropt langs de kant van de weg. Het dier is dan vaak ondervoed en verzwakt. Opvang bij Dierbaar leidt zichtbaar snel tot herstel waarna het maar al te vaak voorkomt dat dieren hun ‘dankbaarheid’ tonen. Samuel: ‘Mijn meest opmerkelijke ervaring met dieren ontstond nadat ik een pijnlijke wond bij een geit verzorgd had. Direct erna kwam de geit op me af en nodigde uit tot een intense knuffel. Dat was dus een duidelijk signaal van het zich veilig voelen’. Conclusie van Samuel: Primaire behoeften van dieren zijn niet veel anders dan die van mensen: gewaardeerd worden, veiligheid ervaren en verzorgd worden na soms periodes van fysieke en sociale verwaarlozing. Dieren zijn echt individuen. Je zou het niet geloven maar met kippen kun je een hechte band opbouwen. Het is altijd de vraag welk dier bij je aansluit en dan gaat het dus om persoonlijke voorkeuren van het dier en jou. Het oprechte contact geeft voldoening. “Er is wat dat betreft een wereld voor me open gegaan”, ervaart Samuel.