De gist in het brood

PEN EN PAPIER TEGEN ONRECHT Regeringen wereldwijd lappen mensenrechten aan hun laars, zetten mensen die een andere mening hebben, zich anders voelen met een slecht of geen proces in de gevangenis. Vechten voor de mensenrechten, voor vrijheid, te mogen zijn wie je bent, doen velen met resultaat, zoals Amnesty International. Ook in Lochem: brieven schrijven bijvoorbeeld naar regeringen en ambassades. BRIEVEN Handgeschreven brieven en ondertekende manifesten maken de verantwoordelijken meer bewust van het schenden van rechten voor vrijheid van individuele mensen. Vrijlaten en vermindering van straf is dan vaak het gevolg. Het feit dat er mensen zijn die de moeite en tijd nemen om een brief te sturen doet wat met de regeringsleiders. Moeten ze toch weer even nadenken, want die vele brieven komen van over de hele wereld! “Big mother is watching you!” zoals brievenschrijfster Martha van de Zwaag zegt. SCHRIJVERS Martha van de Zwaag en Eva Loskamp zijn twee van die schrijvers. Elke eerste woensdag van de maand zijn ze aan het schrijven in de huiskamer van het Stadshuus op de Markt in Lochem. Het schrijven en verzorgen van de brieven doen vrijwilligers, die geraakt zijn door het doel, zich in willen zetten voor mensenrechten, vrijheid van meningsuiting. Op de vraag “waarom zet jij je in?” antwoordt Martha: “Ik wil iets doen tegen onrecht. Dat zeggen veel goedbedoelende organisaties, maar ik kijk altijd eerst naar wat de directeur verdient. Mijn drive is vooral de positie en de rechten van de vrouw. Ik hoop hier verandering in te brengen. En deze gedachten zet ik om in actie: schrijven!”. Eva vertelt dat ze zag hoe haar moeder al brieven schreef: “met de paplepel ingegoten gekregen. Vooral met de Kerst komen we in actie. Dan ontvangen we van het hoofdkantoor voorbeeld kaarten en brieven die we thuis in kunnen vullen. Er zijn zoveel ideeën en mogelijkheden, eigenlijk teveel om op te noemen. Als ik dan de resultaten lees in het maandelijkse verslag van Amnesty, weet ik dat ik goed doe. Het heeft dus zin!” STADSHUUS Als er op de woensdag markt is en de huiskamer van het Stadshuus open voor een kopje koffie, thee of iets anders, zitten de brievenschrijvers bij elkaar te schrijven. Ze delen ervaringen uit en voeren gesprekken over waar ze mee bezig zijn. Het feit dat dit hier allemaal kàn: dat wij die rechten voor vrijheid hebben te mogen zijn wie je bent, zonder nog te moeten vechten, geeft het schrijven vleugels. Zowel Martha als Eva zeggen: ”Dan pak ik met plezier pen en papier en ga schrijven, want die vrijheid gun je alle mensen”. Foto gemaakt door SWL/Gerdie Kreunen; op de foto staan vrijwilligers van Amnesty: Martha van de Zwaag en Eva Loskamp zijn beide rechts op de foto te zien .

Op weg naar Huis Verwolde volg ik de aanwijzing ‘kasteel’. Ben ik verkeerd gereden? Nee, het aanzien van het gebouw is als een statig kasteel; zo omvangrijk met een toren aan de rechterzijde en een royaal parkgebied eromheen. Bij de opgang van de bordestrap loopt Matty Veymeyer-Gohres me tegemoet. Zij heeft als vrijwilliger haar werkterrein bij Huis Verwolde, waar zij suppoost en gids is. Ze is een van de 80 vrijwilligers waarvan 25 gidsen die in wisseldiensten werken. In 1976 kocht Gelders Landschap het landgoed voor een symbolisch bedrag van een gulden van de baron die er toen nog woonde. Het huis is in beheer van de Stichting Vrienden van der Geldersche Kasteelen waarvoor ongeveer 700 vrijwilligers hun inzet leveren. Matty over het Huis Verwolde Huis Verwolde werd in 1776 gebouwd. Dat was in de tijd dat Verwolde nog een aparte gemeente was (1814-1850). De huidige ‘eetkamer’ diende in 1850 nog als raadszaal. In 1926 vond een omvangrijke verbouwing plaats. Moderniteiten uit die periode werden aangelegd, zoals veel elektrapunten, stromend koud en warm water en een lift. Er woonden zes generaties familie Van der Borch. Fascinerend is het contrast van de hoge plafonds op de ‘bel-etage’ en de personeelsvertrekken. Anders gezegd de bewoners bewoonden de royale kamers en het personeel werkte zonder luxe in de lagere en kleinere vertrekken. Zo was het in die tijd. Matty 71 jaar oogt vitaal. Haar arbeidzame leven lag voor vele jaren in de jeugdzorg. Vlak voor de Corona-periode begon ze aan het werken in Huis Verwolde. Het werk vereist veel lopen door het pand, waarbij alleen het traplopen wat langzamer gaat. Naast Huis Verwolde is ze ook nog vrijwilliger bij de Canadese begraafplaats in Holten. Matty beschrijft het huis en de inrichting als sfeervol en als een beleving terug in de tijd. “Mijn insteek is het verleden levend houden”. Matty vindt de eetkamer met kroonluchter het mooiste om te zien. Opmerkelijk is ook de koelkast uit die tijd. Een houten kast met dubbele wanden en een binnenwerk van zink. Tijdens rondleidingen stellen vooral kinderen vaak bijzondere vragen, bijvoorbeeld over de schilderijen: “Wie waren die mensen?” Matty verzint dan aansprekende antwoorden, zoals: “In die tijd hadden ze geen foto’s en net als nu wil iedereen selfie om aan anderen te laten zien”. Met name groep 6 en 7 hebben vaak de leukste onbevangen vragen en verbazing. Gidswerk verhalen op maat Gidswerk is echt geen standaardverhaaltje vertellen, dat zou saai worden. Wel is het belangrijk zo goed mogelijk het karakter van de groep in te schatten. Meestal lukt het dan de verbinding te maken. Ter voorbereiding op het gidswerk wordt een basisopleiding aangeboden maar in de praktijk gaat de kennisverrijking steeds door. “Soms weet ik geen antwoord op vragen. Dan draai ik er dan niet omheen en zeg dat ik het uitzoek voor een volgend bezoek”. Tenslotte, de vraag hoe Matty haar inzet als vrijwilliger ziet? “De kunst is om geschiedenis te laten herleven op een manier die aansluit bij de groep. Het werk geeft voldoening als er na een geslaagde rondleiding interesse en interactie was. Ik ben helemaal op mijn plek met het vrijwilligerswerk, het draagt bij aan zingeving en ik word er blij van.” Voor meer over de historie van Huis Verwolde of nog beter een bezoek: ( https://www.glk.nl/verwolde/huis-verwolde )

Als voorzitter van de Oranjevereniging in Harfsen, verveelt Eppie Valkeman zich nooit. Van vele markten thuis, organiseert en delegeert hij het hele jaar door. Met een feestelijke lach, gepaste eerbied en grote inzet, worden veel evenementen een plezier om te ervaren. Over hoe Eppie zo creatief bezig is met vele vrijwilligers om hem heen, gaat het volgende verhaal. Harfsens feest: een echt dorps gebeuren. “Samen met de andere bestuursleden ben ik druk met het organiseren, maar de uitvoering doen andere mensen”, vertelt Eppie. “Het leuke van regelen is dat je bij elkaar moet komen. Met het grote Harfsens feest bedenken we als bestuur spelletjes en vragen we ons af hoe gek die dit jaar kunnen worden. Dan hebben we veel schik met elkaar! Je moet er voor jezelf iets leuks van maken. Het toppunt van deze dag is de buurtcompetitie. We hebben acht wijken die het tegen elkaar opnemen”. Maar zoals zoveel landelijke evenementen is ook dit feest voor dit jaar afgelast. Voor hem hoort al zijn vrijwilligerswerk bij het wonen in een dorp. Dit kom je in de grote stad niet zo gauw tegen. “Het is ons kent ons. Je weet wie je vragen kunt voor een karweitje. Al pratend met elkaar wordt de juiste persoon benaderd. Ben je nieuwkomer en wil je ‘er tussen komen’, hoef je alleen maar mee te doen met alle activiteiten. Voor je het weet zit je in allerlei besturen en functies. Natuurlijk kun je anoniem ergens wonen, maar dat is een keuze die de mensen zelf maken.” Volgens Eppie: “is het in een stad wonen en in een dorp geven en nemen”. Koningsdag en 4 en 5 mei Ook dit jaar gaat de ‘kleedjesmarkt’ op koningsdag niet door. Net als de dodenherdenking van 4 mei en het bevrijdingsfeest op 5 mei. Toch heeft de Oranjevereniging voor 4 mei net als vorig jaar, een oplossing gevonden. Op deze dag zal voor ‘Ons Gebouw’ een aanhanger staan. Iedereen is dan in de gelegenheid daarop een bloem(stuk) te leggen. In plaats van de stille tocht naar het graf van Ynze Dikkerboom en Christine van Heesch, wordt deze bloemenhulde in de vroege avond door het bestuur naar de graven gebracht. Daar zal een gedicht voorgedragen worden. Ook de ‘last post’ zal wederom klinken. Dit alles wordt gefilmd en op Facebook gezet. Kijken de meeste mensen naar de landelijke herdenking op TV, dan kunnen ze op een later tijdstip naar de viering in Harfsen kijken. Muziek en toneel Eppie houdt als manusje-van-alles en timmerman, zich ook bezig met het beheer van het Steunpunt, in samenwerking met Stichting Veldhoek. Met het onderhoud van het grote plantsoen door de aanwonenden aan de Bremweg doet hij mee. En tevens is hij medeorganisator van de ‘Midwinteravond’, dat ook een onderdeel is van de Oranjevereniging. Met plezier vergeet hij, zowel als bestuurslid en als amateur-acteur, toneelvereniging “De Veldhoekers” niet. In Harfsen worden dikwijls twee voorstellingen per jaar gegeven. En als het weer kan en het goed weer is voor het openluchttheater, worden de decors opgebouwd en de stoelen klaargezet. Het verhaal moet er natuurlijk ook nog komen. Waar Eppie dit keer over aan het nadenken is? Iets met ‘de drie kieften’…. Boordevol schrijfmateriaal! Lang geleden een herberg aan de doorgaande weg van Duitsland naar Deventer, Amsterdam… een ‘doorloopstal’… drie broers en een zus die uitbaters zijn… een erfhuis…een moord…. Een evenement om naar uit te kijken!