Waar het hart van vol is....

Sociaal-cultureel centrum Stadshuus in Lochem bruist als een bijenkorf vol culturele activiteiten. Wie een kijkje neemt op Stadshuus.nl ziet meteen hoe veelzijdig het aanbod is. Van muziek en presentaties tot workshops en ontmoetingsactiviteiten – er is voor ieder wat wils. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar creativiteit tot bloei komt en waar altijd iets te beleven valt. Achter al die levendigheid staat een team van betrokken vrijwilligers. Zij zorgen dat het Stadshuus leeft en dat bezoekers zich welkom voelen. In totaal zijn er wel tachtig mensen actief in wisselende teams. Toch klinkt er regelmatig een oproep: er zijn meer handen nodig, vrijwilligers die frisse energie en nieuwe ideeën willen inbrengen zijn welkom. Gesprekken met vrijwilligers Ik sprak hierover met Yasemin Armut en Annemarie Tragter, beide gastvrouw (de derde persoon op de foto, Jan Bijloo, kon er helaas niet bij zijn). Yasemin begeleidt graag spelactiviteiten en straalt plezier uit als ze er over vertelt. Ook Annemarie spreekt met passie over haar inzet. In haar werkzaam leven was ze onder meer receptioniste en deed daar veel mensenkennis op die haar nu goed te pas komt. Het is duidelijk: vrijwilligerswerk in het Stadhuus geeft energie. De vraag die ik hen stelde, was: Waarom melden niet meer mensen zich aan als vrijwilliger? Wat houdt ze tegen? De antwoorden zijn herkenbaar: tijdgebrek, het gevoel dat je ergens aan vastzit, en het idee dat vrijwilligerswerk vooral iets is voor ouderen of mensen die niet werken. Tijd is betrekkelijk Volgens Annemarie en Yasemin is dat beeld achterhaald. “Tijd hebben” is relatief. Vaak is een paar uurtjes per week al genoeg. En bevalt het niet? Dan kun je er altijd mee stoppen. Het gaat er niet om hoeveel je doet, maar dát je iets doet. Het Stadhuus verwelkomt ieders talent, kennis en passie. Een mooi voorbeeld: iemand die handig is met sociale media kan anderen wegwijs maken met digitale toepassingen en online veiligheid. Zo draagt ieder op zijn of haar manier bij. Yasemin gaf nog een ander inspirerend voorbeeld. Van Labubu tot Lindgren Ze maakte zelf een variant van het populaire Labubu-poppetje , waar veel jongeren fan van zijn. Hoe leuk zou het zijn om een groep te starten waarin zij anderen leert hetzelfde te doen? Zodra zo’n groep loopt, kan deze zelfstandig verder. Zo werkt vrijwilligerswerk vaak: een klein idee kan uitgroeien tot iets groters dat anderen enthousiasmeert. Creatieve ideeën zijn altijd welkom. Het belangrijkste is een open houding en de wil om iets te proberen. Annemarie haalt een treffende uitspraak aan: “Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.” Een variant op de beroemde woorden van Astrid Lindgren, de bedenker van Pippi Langkous. Het is precies de houding die past bij vrijwilligerswerk: durf de stap te zetten, ook als je nog niet weet wat het je brengt. Het leven is leren, actief zijn samen met andere mensen Tot slot wijzen Annemarie en Yasemin op iets dat velen zullen herkennen: het leven via je telefoon voelt vaak vluchtig. Het is een manier om tijd te vullen, maar geeft zelden echte voldoening. Vrijwilligerswerk daarentegen levert verbinding op. Je leert nieuwe mensen kennen, doet waardevolle ervaringen op en voelt dat je ertoe doet. Leren beschouwen als een levenslange uitdaging. Een paar uur per week kan al genoeg zijn om verschil te maken – voor anderen én voor jezelf.

Op een lichtbewolkte ochtend in Gorssel ligt openluchtzwembad De Boskoele er vredig bij. De vogels fluiten, het bad glinstert in het ochtendlicht en de bosrijke omgeving straalt rust uit. Midden op het terrein komt Bianca Gardien me sportief tegemoet lopen. Als assistent-bedrijfsleider is zij de drijvende kracht achter het reilen en zeilen van het zwembad. "Er is altijd wat te doen," zegt ze. En dat doet ze grotendeels samen met een grote groep vrijwilligers. Van alleen jongeren naar een hecht team Toen Bianca in 2019 begon, werkte er alleen een groep jongeren met een nulurencontract. Al snel zag ze in dat dit niet genoeg was om alles draaiende te houden. “Ik wist: dit red ik niet alleen.” Ze begon te bouwen aan een team en dat groeide uit tot een betrokken club van zo’n 40 mensen: de helft vrijwilligers, de andere helft jongeren met een bijbaan. Er zijn meerdere vrijwillige groepen actief: de groengroep, de lifeguards, de ‘bloemenmeisjes’ van Vrouwen van Nu uit Eefde die al 25 jaar de bloembakken verzorgen en vrijwilligers die bijvoorbeeld het gras maaien of in de winter het terrein controleren. De groengroep – een enthousiaste club van zo’n 10 tot 12 mannen en vrouwen komt wekelijks op dinsdagochtend helpen met groenonderhoud en kleine klussen. Ze starten de ochtend steevast met koffie. “Het is niet alleen werken; het is ook gezelligheid en samen iets neerzetten.” De lifeguards vormen een andere belangrijke groep. "Vroeger stonden hier vooral jonge mensen aan het bad, maar dat is best een verantwoordelijke rol. Ik ben toen actief gaan zoeken naar 30+ vrijwilligers." Met succes: via de eigen vrijwilligers en de lokale waterpoloclub wist Bianca een stabiele groep op te bouwen. De club kan als dank en waardering met korting in het zwembad trainen. Alle lifeguards krijgen een opleiding in BHV en reanimatie, want veiligheid staat voorop. Werven via het netwerk Wat is het geheim? “Het begint bij verbinding,” zegt Bianca. Vrijwilligers komen vaak via haar eigen netwerk of dat van de vrijwilligers. Het zijn vaak bekenden van bekenden.” Naast haar werk op het zwembad geeft ze sporttrainingen in de regio. “Tijdens die lessen vertel ik over de Boskoele en nodig ik mensen uit om mee te helpen. Ook jongeren vinden via via hun weg naar het bad voor een bijbaan. Dit jaar kwamen er zeven nieuwe medewerkers bij. Zij werken in de kiosk of worden opgeleid tot lifeguard. “Ik geef ze vrijheid én verantwoordelijkheid.” Vrijwilligers waarderen én behouden Bianca doet veel om vrijwilligers aan het zwembad te binden. Ze zorgt voor waardering en een prettige sfeer: met een gezamenlijke lunch, een barbecue bij het zomeroverleg en met kerstpakketten. “Het zijn kleine dingen die veel betekenen.” Ook is er aandacht voor een goede werkbalans. “Er is veel werk, zeker op drukke zomerdagen. Maar ik let erop dat niemand overvraagd wordt.” En wie zich wil ontwikkelen, krijgt die kans. Sommige vrijwilligers groeien door, bijvoorbeeld van groengroep naar lifeguard. Iedereen krijgt bovendien een gratis (familie)abonnement. Haar gouden tip? “Wees zichtbaar, werk mee en luister naar hun ideeën. Vrijwilligers hebben vaak goede tips waar ik wat mee kan én doe. En waardeer hun inzet; vrijwilligers zijn geen vanzelfsprekendheid.

Doorgaans ligt de kazerne aan de Van Damstraat in Barchem er verlaten bij. Als je niet bekend bent in het dorp, zou je zelfs kunnen denken dat hier nooit iets gebeurd. Grote overheaddeuren onttrekken de twee brandweervoertuigen aan nieuwsgierige blikken. De wervende teksten aan het metalen hekwerk naast lege parkeerplaatsen wapperen in de wind: Brandweer Barchem zoekt vrijwilligers! (m/v) Durf jij de uitdaging aan? Het Barchemse straatbeeld verandert wanneer de pieper afgaat. Er verschijnen (bak- en lig) fietsende mannen in zwarte brandweerkleding met een rode streep op hun borst. Een enkeling trekt een sprintje richting kazerne. Vrijwilligers uit het buitengebied stuiven (soms letterlijk) met de auto richting de kleine dorpskern. Alle brandweerlieden wonen of werken dicht in de buurt van de kazerne. En dat is niet voor niets: de aanrijtijd is ’s nachts vier minuten, overdag krijgen de vrijwilligers vanwege mogelijke drukte op de weg dertig seconden extra. Postcommandant Bert Nijenhuis is trots op zijn team én continu op zoek naar nieuwe mensen. De vijftien vrijwilligers zijn 24 uur per dag, 7 dagen per week paraat om hulp te bieden bij branden of hulpverlening bij ongevallen. Aan de hand van de postcode is er een routeplanner die bepaalt welk team er het snelst kan zijn. Er moeten minimaal 6 vrijwilligers in de auto zitten voor de brandweer kan uitrukken. Met de huidige vijftien vrijwilligers is dat een uitdaging, met name overdag. Er wordt actief gezocht naar nieuwe teamleden die in Barchem wonen en vanuit huis werken. Ook als je parttime werkt en enkele dagdelen beschikbaar bent, ben je van harte welkom. De auto vertrekt zodra er genoeg menskracht aanwezig is. Het woord auto blijkt overigens een understatement: het betreft een tankautospuit met een waterreservoir van 3000 liter en een pompcapaciteit van 2400 liter per minuut. De brandweerwagen kan worden ingezet bij grotere branden. Mocht de klus groter zijn dan het Barchemse team aankan, dan wordt opgeschaald naar meerdere auto’s en komt er hulp vanuit Ruurlo, Borculo of Lochem. Uiteraard verleend ook Barchem bijstand aan deze korpsen. Eenmaal onderweg is er contact met de alarmcentrale en ontstaat een steeds completer beeld van wat aan de hand is. Er wordt gewerkt volgens protocollen. Wanneer de auto ter plaatse komt weet iedereen precies wat er moet gebeuren. Tijdens het interview met Bert, Frank, Ronald en Martijn wordt helder dat de brandweervrijwilligers van Barchem een hecht en betrokken team zijn, dat op dit moment uitsluitend uit mannen bestaat. Er wordt naarstig gezocht naar vrouwen. De brandweerlieden hebben allemaal een tweejarige opleiding gevolgd. Daarnaast is er sprake van een terugkerende medische keuring. Iedere maandagavond wordt geoefend om geleerde kennis op peil te houden. Frank, Ronald en Martijn zijn respectievelijk 15, 7 en 18 jaar lid van het team en actief benaderd om bij de brandweer te komen. Samenwerken en van betekenis zijn voor mens en dier in de eigen omgeving geeft hen veel voldoening. De individuele kwaliteiten en inbreng van de leden worden binnen dit team zeer gewaardeerd. Aan animo om de handen uit de mouwen te steken geen gebrek. Er wordt flink gebaald als de auto net weg is. ‘ En dan sta je hier met z’n drieën omdat je te laat bent’. Er zijn te veel verhalen om hier te delen: naast serieuze zaken, hebben deze vrijwilligers door de jaren heen zeker ook leuke en grappige dingen meegemaakt. Ben je sportief, stressbestendig en praktisch ingesteld? Ben je tussen 18 en 45 jaar oud en heb je een goede lichamelijke en geestelijke conditie? Kun je improviseren, houd je van een bak sterke koffie en beschik je over een behoorlijke dosis doorzettingsvermogen en verantwoordelijkheidsgevoel? Dan is dit team op zoek naar jou! Wil jij weten wat het brandweerwerk en het Barchemse team te bieden hebben? Bekijk de vacature op onze website, neem contact op met postcommandant Bert Nijenhuis of spreek één van de huidige vrijwilligers aan en stel je vragen. Ze zijn er klaar voor.