Vissen met de vis-coach!

Op een warme nazomerdag eind september zitten twee mannen op een bankje op de markt in Lochem. Het zijn vrijwillig redacteuren van LochemDOET, de vrijwilligerscentrale voor de hele gemeente Lochem. Gert Kale en Roel Cremer halen zo'n 6 keer paar jaar een mooi verhaal op. Dat gaat altijd over een vrijwilliger van een maatschappelijke organisatie, stichting of vereniging die ze in het zonnetje mogen zetten met hun schrijfsels. Deze keer worden ze zelf in het zonnetje gezet. Gert zegt lachend dat hij nieuwsgierig is hoe dat zal zijn... de leiding uit handen geven. Voorbereiden en vragen stellen Want die leiding moet je als redacteur wel nemen. Gewapend met pen en papier gaan Gert en Roel op pad, maar niet na een gedegen voorbereiding thuis. Beiden verdiepen zich – online – in de organisatie waar de vrijwilliger aan verbonden is. En tijdens het interview is het aan hen om de juiste vragen te stellen, te luisteren en – zoals Gert aangeeft – nieuwsgierig te zijn naar de organisatie en hoe de vrijwilliger zich daarin thuis voelt. Met aandacht Zelf voelen Gert en Roel zich erg thuis bij LochemDOET. Roel prijst de fijne interactie en geeft aan dat contactpersonen Dianne en Gerdie zorgvuldig en met aandacht met de vrijwilligers omgaan. Van het kaartje voor de verjaardag tot de jaarlijkse vrijwilligersdag. Gert vindt het prettig dat hij weet dat hij altijd bij LochemDOET terecht kan. Al heeft hij daar tot nog toe geen gebruik van hoeven maken. Ongeveer een keer per kwartaal is de redactievergadering met het hele vrijwillig redactieteam. Daar wordt – in ontspannen sfeer – veel besproken dat van nut is bij het vrijwilligerswerk. Ook krijgen de redactieleden extra informatie aangeboden. Zo had Roel met zijn wetenschappelijke achtergrond profijt van de cursus storytelling, waarbij juist het persoonlijk verhaal voorop staat. Roel en Gert zijn het erover eens dat de aandacht die ze als vrijwilligers ervaren op een prettige manier doorsijpelt in hun manier van interviewen en daarmee in de artikelen die ze schrijven. Schrijven en schrappen De interviews verlopen doorgaans soepel. Zo soepel dat er méér dan genoeg verhaal is. De geïnterviewde vrijwilligers vertellen vaak vol enthousiasme over hun vrijwilligerswerk. Franje moet functioneel zijn En dan is het aan Gert en Roel om uit al die informatie een compact en leesbaar verhaal te maken. Na het schrijven van het artikel, volgt vaak schrappen. Net zo lang tot de hoofdlijn blijft staan. ‘Franje moet functioneel zijn,’ aldus Gert. Zinvol werk Ondanks het tijdrovende gepuzzel om een verhaal in te korten, genieten Roel en Gert van hun redactiewerk. Roel vindt het mooi om vrijwilligers -namens organisaties- in het zonnetje te zetten. En vindt het prettig om maatschappelijk actief te zijn. Gert geeft vrijwilligerswerk – dat vaak anoniem is – graag meer waardering door erover te schrijven. Mooie bijkomstigheid voor hem is dat hij zo veel vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties leert kennen en weet wat er allemaal in gemeente Lochem speelt. Beiden vervullen hun vrijwillig redacteurschap overduidelijk met verve en een open blik. Lijkt jou het ook mooi om net als Gert, Roel en de overige redacteuren voor LochemDOET op pad te gaan? Vrijwilligers in woord én beeld vast te leggen? Lees dan snel de vacature. Er is nog zoveel vrijwilligerswerk dat erom vraagt belicht te worden.

Anke Marjolein is een woon- en zorglocatie van Sius in de wijk Molengronden in Lochem. Hier wonen 24 volwassenen met niet-aangeboren hersenletsel of een meervoudige beperking. Zij hebben ieder een eigen studio en krijgen 24 uur per dag de ondersteuning en zorg die zij nodig hebben. Vrijwilligers zijn daarbij van grote betekenis. Zij zorgen voor extra aandacht, gezelligheid en helpen bewoners om actief en betrokken te blijven. Ook vrijwillige chauffeurs dragen daaraan bij. Een ritje is immers meer dan vervoer van A naar B: het biedt contact, vrijheid en plezier. Frans Walthaus is één van deze chauffeurs. Met veel plezier zit hij regelmatig achter het stuur voor de bewoners van Anke Marjolein. Bij binnenkomst vraag ik naar Frans. „Die is er vandaag niet”, klinkt het vanuit een kantoor. Dan zie ik vanuit mijn ooghoek twee benen van een heer die op een stoel zit. Hij staat op en zijn stralende pretogen verraden meteen dat ik mijn gesprekspartner gevonden heb. Onderweg naar een rustige ruimte komen we een bewoonster tegen. Haar ogen lichten op zodra ze Frans ziet. Ze lacht breed en steekt haar arm op voor een high five. Frans maakt even een praatje met haar. Met een glimlach nemen we afscheid. Frans woonde het grootste deel van zijn leven in het westen van het land. Hij werkte 35 jaar bij de Rabobank en had daarna een eigen bedrijf als mediator en financieel deskundige. Na de verkoop verhuisden hij en zijn vrouw naar Frankrijk. „We woonden in een prachtige woonboerderij, maar door gezondheidsproblemen werd het steeds moeilijker om de boerderij te onderhouden. In coronatijd besloten we terug te keren naar Nederland en in Lochem te gaan wonen.” Via via kwam Frans terecht bij Meeting4Life, waar hij allerlei hand- en spandiensten verrichtte. Daar leerde hij Willem kennen. „We hadden meteen een klik en hetzelfde gevoel voor humor.” Toen Meeting for Life werd opgeheven, zag Frans een oproep voor vrijwillige chauffeurs bij Anke Marjolein. Ook Willem sprak dit werk aan. „Willem en ik werken nu als een team. Tijdens een rit is er een chauffeur en een ondersteuner nodig en dat wisselen we per rit af. Gemiddeld rijd ik twee keer per week.” De ritten zijn heel verschillend. Bewoners worden bijvoorbeeld naar het paardrijden, ‘de Club’, fysiotherapie, het G-orkest in Eibergen of tafeltennis gebracht. Ook ziekenhuisbezoeken in Zutphen of Apeldoorn horen erbij. Maar soms is een ritje veel spontaner. „Als een bewoner daar behoefte aan heeft en het qua tijd mogelijk is, rijden we soms zomaar ergens naartoe voor een kopje koffie. Het is altijd belangrijk om te kijken: wat ga ik doen en past dit bij deze bewoner?” Frans probeert tijdens de ritten aan te sluiten bij de wensen van de bewoners. Soms maakt hij een klein ommetje door het buitengebied. Op een overzichtelijke weg geeft hij af en toe wat extra gas. „Dat levert een enorme schaterlach op bij een bewoner die vrachtwagenchauffeurs in de familie heeft.” Een andere bewoner vindt het fijn om zelf de richting aan te geven. „Dan rijd ik als het ware op zijn navigatie. Weer een andere bewoner kan niet praten, maar kan met de handen aangeven wat de voorkeur is.” Door dit werk leert Frans steeds beter wat bewoners prettig vinden. „Niet iedereen kan makkelijk communiceren. Soms zie je aan hele kleine dingen dat iemand geniet of zich prettig voelt. Dat geeft veel voldoening. De interactie met de bewoners is mooi. Je geeft de bewoners extra levensvreugde.” Ook vrijwilliger worden? Heeft u nog wat tijd over en wilt u chauffeur en/of begeleider worden bij Anke Marjolein? Nieuwe vrijwilligers zijn zeer welkom. Sius biedt een vergoeding en organiseert regelmatig leuke activiteiten voor vrijwilligers en personeel, zoals film-met-tapasavonden, een stamppotbuffet met bewoners en kookworkshops. Meer informatie vindt u op www.lochemdoet.nl, in de vacature Chauffeurs/begeleiders gezocht. Aanvullende informatie kunt u opvragen bij bij de vacature vermeld wordt.

In de koffiekamer van Gebouw de Veldmaat in Lochem ligt een aantal voorwerpen op de keukentafel. Een object ter grootte van nog geen luciferdoosje is een 100.000 jaar oude op de Lochemse berg gevonden Neanderthaler vuursteen. Jan Venselaar vertelt met gepaste trots dat dit het oudste voorwerp is in de collectie van door vrijwilligers opgegraven huis-, tuin- en keukenzaken uit een vaak ver verleden. “Dit is allemaal ooit door iemand gevonden”. Jan (77) is opgeleid als chemisch technoloog en vrijwilliger van het Historisch Genootschap Lochem. Hij vermaakt zich naar zijn zeggen met gemak twee dagen per week met ordening en documentatie van wat er allemaal uit de grond is gekomen. Archeologie is net een boek dat je kunt lezen “Een aanzienlijk deel is afkomstig van amateurarcheoloog Ben de Graaf. In die tijd, voor 2010, werden er nog geen formele opgravingen gedaan en werd vrijwel alles door amateurs gevonden. Het was dus aan hen om te kijken of er iets bijzonders lag. Ben had een enorme collectie met vondsten en rapporten over opgravingen, dat hebben wij vorig jaar van hem gekregen. We zijn die verslagen en honderden voorwerpen nu aan het uitzoeken.” Dat zelfstandig opgraven en onderzoek door de werkgroep mag tegenwoordig niet meer. Nu gebeurt dat door professionele bureaus als dat bij bouw of wegenaanleg verplicht is. “Archeologie gaat over wat fysiek is aangetroffen in de bodem. En archeologie is net als een boek dat je kunt lezen”, vertelt Venselaar bevlogen. “Maar met als grote verschil dat als je een boek gelezen hebt dan zet je het in de kast. Als je gaat graven dan is het klaar en zijn alle structuren en restanten weg. Dat moet dus heel zorgvuldig en deskundig gebeuren. Van geschiedenis kunnen we veel leren Op de vraag waarom geschiedenis belangrijk is, is Venselaar stellig. “We kunnen er veel van leren. Mensen roepen soms “weg met immigranten”, maar we zijn allemaal immigrant als je de geschiedenis induikt. Je krijgt ook een heel ander beeld van hoe de wereld in elkaar zit als je de geschiedenis onderzoekt en beter begrijpt.” Het team van zeven mensen nu kan hulp gebruiken. Er is veel werk te doen. Opgraven is er niet meer bij en de rol van het genootschap is in kaart brengen van wat er al bekend is. Venselaar: “Wat ik zelf leuk vind is kijken wat er is en meer over de omgeving te weten komen. We proberen hier in Lochem de kennis beschikbaar te maken en de verhalen te vertellen uit het verleden. Verder zijn er nog veel vondsten van vroeger die nog helemaal niet geregistreerd staan. Ik ben tien jaar geleden begonnen met een database te maken op basis van notities, verslagen en ook krantenknipsels over mensen die dingen hadden gevonden. Al die verschillende vondsten vormen een patroon, en dat is natuurlijk ontzettend interessant. We moeten dus ook weten wat er wanneer is gevonden. Dan willen we natuurlijk uitzoeken wat iets precies is en kijken of we er een verhaal achter kunnen blootleggen. Dit is onze belangrijkste activiteit. Er gaan af en toe ook wel vrijwillige amateur archeologen mee als er officieel wordt opgegraven. Maar dit is uitzondering.” Een leesbaar verhaal schrijven Nu worden de rapporten van Ben de Graaf en veel anderen gedigitaliseerd. Veel informatie van de leuke en interessante vondsten komen op de voor het publiek toegankelijke erfgoedwebsite erfgoedlochem.nl. Ook willen we gaan kijken of van alle losse rapporten een goed verhaal gemaakt kan worden over de verschillende perioden in de geschiedenis van Lochem. We hebben bijvoorbeeld samen met studenten van Saxion gekeken of van documenten die vaak alleen maar losse feiten bevatten een leesbaar verhaal kan worden gemaakt. We kunnen dus best wat meer hulp gebruiken. Het is eigenlijk detectivewerk De ideale vrijwilliger voor archeologie die wordt gezocht is iemand die helpt met uit te zoeken waar rapporten en notities precies over gaan en wat vondsten precies zijn. “Is het oud, is het recent? Wat voor materiaal is het eigenlijk? Dan kom je daar via Google vaak wel achter en soms moeten we contact zoeken met specialisten. Hij houdt een ’muntje’ omhoog. Zoeken op beelden leerde dat het een uit Neurenberg afkomstig 16e eeuws boekhoudhulpmiddel is. En dan wil je weten hoe dat op die plek terecht kwam. Heeft daar een herberg gestaan? Waarschijnlijk wel. ”Het is eigenlijk gewoon detectivewerk. We gaan vaak ook langs bij degene die het heeft gevonden, voor meer informatie. Venselaar sluit af met het tonen van een 13e eeuws gerestaureerd kinderlaarsje, ook door Ben de Graaf gevonden. “Dit zijn natuurlijk de krenten in de pap.” Hij merkt wel op dat het meeste speurwerk je als vrijwilliger niet hier op De Veldmaat doet maar veelal thuis, of in het depot van het Genootschap. Paspoort Wie: Jan Venselaar Wat: medewerker werkgroep archeologie Bij: Historisch Genootschap Lochem Laren Barchem Tekst en beeld: Michel Porro