'Die glimlach, daar doe ik het voor’

Op de laatste dag van juli ontmoet ik Erik Mol in de IVN Natuurtuin in Lochem, gelegen op de hoek van de Albert Hahnweg/Enkweg. Deze groene stadsoase wordt onderhouden door een enthousiaste groep vrijwilligers. Erik is zelf al 43 jaar vrijwilliger bij IVN Noord-Midden Achterhoek en op dit moment verantwoordelijk voor de redactie van de digitale afdelingsnieuwsbrief en het beheer van de website. Natuur en milieu hebben een centrale plaats in het leven van Erik. Zijn interesse werd gewekt toen hij een schooltuintje kreeg. Erik koos daarna bewust voor de lagere en middelbare tuinbouwschool en volgde de opleiding HBO milieukunde in Deventer. Vervolgens werkte hij dertien jaar als beleidsmedewerker milieu bij de gemeente Hengelo Gld. en ging in 2005 aan de slag bij de gemeente Bronckhorst. Als beleidsmedewerker duurzaamheid en energietransitie was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling en totstandkoming van Solarpark de Kwekerij. Een natuurinclusief zonnepark in Hengelo Gld. In november 2024 is Erik met vervroegd pensioen gegaan om in de laatste levensfase voor zijn vrouw Arry Overgaauw te kunnen zorgen. Bij zijn afscheid gaf hij de gemeente Bronckhorst een boom cadeau en kreeg zelf een Duurzame Ster tegel. De Natuurtuin Lochem is voor Erik een betekenisvolle plek. Hij is betrokken geweest bij de aanleg ervan in 1984 en leerde hier zijn vrouw kennen. Arry heeft de IVN natuurgidsencursus gedaan en is in de loop van de jaren een echte natuurliefhebber geworden. Zij is op 14 juni jl. overleden. Haar oog voor detail klinkt voortdurend door tijdens de rondleiding, wanneer Erik vertelt over de kloosterkruidentuin, de houtwal en het insectenhotel. Bladeren, bloemen, vlinders, stenen en schelpen. Niets blijft onopgemerkt voor Arry. Erik blijkt een duizendpoot. Liefde voor natuur en milieu zijn de rode draad in zijn vrijwilligerswerk. Erik kijkt voortdurend wat hij kan bijdragen aan een leefbare samenleving en gaat actief op zoek naar vrijwilligerswerk dat past bij zijn opleiding, werk en de persoon die hij is. Hij werkt graag samen met mensen die zijn interesse of passie delen. In 1986 is hij medeoprichter van Kringloopwinkel De Cirkel in Lochem (tegenwoordig 2Switch). Hij werkt er als vrijwilliger tot 1989 en is tevens voorzitter van de Milieugroep Lochem tot 1998. Erik zet zich als ambassadeur leefbare stad in voor vergroening, verbetering van de leefomgeving, ontwikkeling van de natuur en verhoging van de biodiversiteit. Hij wil voor mensen een fijne plek creëren en de natuur kans kan geven zich te ontwikkelen. De Natuurtuin in Lochem is daarvan een uitstekend voorbeeld. Erik levert ook een vrijwillige bijdrage als bestuurslid van de Energiecoöperatie LochemEnergie Warmte en secretaris van Stichting Marke Lochem. Daarnaast ondersteunt hij het bestuur van Stichting De Groene Pluim en is hij actief bij Stichting De Groene Sprong, Landschapswerkgroep´t Gagel (Lochem), Burgerinitiatief Drinkbare Berkel en Solarpark De Kwekerij waar hij rondleidingen verzorgt. En als het regent en Erik even niets te doen heeft? Dan verzorgt hij de ledenadministratie bij het Historisch Genootschap Lochem Laren Barchem. En voor een ieder die fysiek niet de mogelijkheid heeft in beweging te komen? Erik benadrukt dat het leveren van een financiële bijdrage door duurzame streekproducten te kopen, donateur te worden of te kiezen voor lidmaatschap van een vereniging ook van grote betekenis kan zijn.

Samen met haar man Serge is Esther van Dijk uit Gorssel heel wat uren te vinden in de Detmerskazerne in Eefde. Als vrijwilliger is ze actief voor het Veteranen Ontmoetingscentrum (V.O.C.) dat er is gevestigd in de voormalige officiersmess. Esther en Serge zijn zelf veteranen. In 1996 en 1997 zijn zij voor Defensie uitgezonden naar Bosnië. Na deze missie zijn beiden afgezwaaid en hebben ze een gezinsleven opgebouwd. Esther behaalde in dienst haar diploma voor vrachtwagenmonteur, maar gebruikte dit in eerste in instantie niet. Esther: “ Toen ik uit het leger ben gegaan was ik zwanger en kon geen parttimebaan als monteur vinden, toen ben ik via mijn schoonouders in de horeca terecht gekomen. Het monteurswerk mistte ik heel erg, dus na een aantal jaren ben ik weer aan de slag gegaan als service adviseur bij Skoda, Volvo, MAN en nu werk ik alweer een aantal jaar bij Volkswagen Deventer.” Zo gingen er 25 jaar voorbij en Esther deed eigenlijk weinig met haar veteraan-zijn. Tot zij en Serge via een kennis in contact kwamen met het Veteranen Ontmoetingscentrum in Doetinchem en dachten, maar dit is toch wel ontzettend leuk. Esther vertelt: “Ik ben daar in het bestuur gekomen en twee jaar actief geweest. Maar Doetinchem is best ver en rondom onze woonplaats Gorssel was verder niets voor veteranen, dus dat was het startschot voor een nieuw centrum.” “Deze plek is heel bijzonder” “We zijn gestart in een schooltje in Epse. Daar hebben we drie maanden gezeten en toen kregen we deze plek aangeboden. Dit is echt voor ons en voor veel veteranen dé plek. Ik weet nog toen we hier begonnen en er een oude dienstplichtige langskwam. Hij liep onder de poort door en zag dat een groot deel van de kazerne afgebroken was en die man heeft ontzettend staan huilen. De plek is voor met name voor veel ex-dienstplichtigen heel bijzonder. De kazerne heeft ze op één of andere manier omarmt. Je hoort veel verhalen over hoe ze het hier naar hun zin hebben gehad.” Inmiddels ontmoeten de veteranen elkaar alweer acht jaar in de Detmerskazerne. Het ontmoetingscentrum in Eefde is onderdeel van een landelijk orgaan Veteranen Ontmoetingscentra. Esther geeft uitleg: “Er zijn 25 plekken door heel Nederland en één op Curaçao. Om rond te komen krijgen we een klein beetje subsidie vanuit het overkoepelend orgaan en vragen we een bijdrage aan de mensen die hier komen als we bijvoorbeeld eten maken of activiteiten organiseren. Daarnaast overleggen we momenteel met de gemeente over met name de huur van deze plek. Het is een dure plek, maar we willen hier niet weg, want het ontmoeten hier is heel belangrijk voor de veteranen.” ‘Een luisterend oor kost niets’ “We zijn vooral ’s avonds geopend en draaien volledig op vrijwilligers. Dat zijn niet allemaal veteranen, maar veelal ex-dienstplichtigen en partners van ex-militairen. De mensen die hier komen zijn heel divers uit alle geledingen van defensie en het thuisfront en van alle leeftijden. Heel mooi vind ik dat het vrouwengehalte hier hoog is. Dat geeft aan dat we laagdrempelig zijn en men hier snel vertrouwd is. Het doel van een ontmoetingsplek is r uimte bieden aan mensen om lotgenoten te ontmoeten en eventueel te praten over dingen die ze hebben meegemaakt. Het is de plek, de rust en de ruimte, maar ook de vrijwilligers en hun luisterend oor. Dat kost niks, maar het is zo kostbaar voor degene die het ontvangt. En dat is wat we hier willen bereiken.”

die werk verrichten voor Lochemnaren, die vragen hebben over hun energie verbruik. Zo werkt Gerard Spil op dit moment als energie-conciërge, als vrijwilliger, voor Lochem Energie, in samenwerking met de gemeente. Gerard beantwoordt niet alleen vragen, hij lost ze ook op: zover als in zijn vermogen ligt. En dat is breed! Want als hij bij mensen thuiskomt, zien zijn ogen en horen zijn oren. Zijn mensenkennis is groot en warm. Vrijwilliger Gerard vertelt hoe hij zo’n twee-en-zestig jaar geleden aan zijn eerste onbetaalde werk begon: EHBO-er in Obdam bij de scouting. Veilig Verkeer Nederland, afdeling Lochem heeft 32 jaar lang van zijn krachten gebruik kunnen maken. De financiële problemen oplossen voor zijn zieke broer, zo’n twintig jaar geleden, brachten hem ertoe zich aan te melden bij Humanitas als hulpverlener. Met die ervaring is hij terecht gekomen bij het team budgetadvies (schuldhulpverlening) van Welzijn Lochem. Met zijn rugzak vol praktische ervaring is hij al een aantal jaren vrijwilliger bij Lochem Energie. “Ik help een ander, want dat levert zoveel meer op dan geld!” is zijn uitgangspunt als vrijwilliger. De energie-conciërge Gerard: “Ik kom uit een bakkersgezin en heb altijd mee moeten werken. Op 16-jarige leeftijd ben ik naar dè tuinbouwschool in Borculo gegaan en ben fruit- en groentekweker geworden. Bij verschillende kwekers heb ik veel ervaring opgedaan. Tot ik gevraagd werd om hier in Lochem conciërge te worden bij het huidige Staring college, dat hier naast de deur op de Bosweg heeft gestaan. Daar heb ik 33 jaar gewerkt. Het conciërge zijn is een veelzijdig beroep, dat helemaal bij mij paste: met pubers, ouders en leerkrachten omgaan: handen kunnen gebruiken en altijd oren en ogen open hebben. Mijn werkwijze is om met elkaar in gesprek te gaan: overleg hoe een probleem opgelost kan worden en luister. ” De verhalen, die Gerard vertelt, laten zien hoe die ervaringen hem bij zijn huidige conciërge werk van pas komen. Want dikwijls zijn het niet de meest bemiddelde mensen bij wie de gestegen energie-kosten de pan uit zijn gerezen en financiële problemen geven. Met zijn nuchtere, praktische, maar ook resolute en doortastende manier van omgaan met mensen, komt hij ook andere problemen en vraagstukken tegen. Daar schenkt hij aandacht aan en maakt hij tijd voor. Op de vraag waar zijn talent ligt, is het antwoord: ”ik heb hier nooit voor geleerd, maar met gezonde boerenverstand is het gewoon doen . Mijn auto ligt altijd vol spullen, die ik uit ervaring verwacht nodig te hebben. Ik grijp niet vaak mis!” Nieuwe collega’s Gerard: “Ik loop al aardig naar de tachtig, maar de blijde gezichten waar ik geweest ben, houden mij met plezier en voldoening aan dit werk. Ik kan het anderen van harte aanbevelen. En al heb je maar een of geen ‘rechterhanden’: ik help je wel! Nieuwe collega’s zijn altijd welkom”.