One man’s junk is another man’s treasure

Op een lichtbewolkte ochtend in Gorssel ligt openluchtzwembad De Boskoele er vredig bij. De vogels fluiten, het bad glinstert in het ochtendlicht en de bosrijke omgeving straalt rust uit. Midden op het terrein komt Bianca Gardien me sportief tegemoet lopen. Als assistent-bedrijfsleider is zij de drijvende kracht achter het reilen en zeilen van het zwembad. "Er is altijd wat te doen," zegt ze. En dat doet ze grotendeels samen met een grote groep vrijwilligers. Van alleen jongeren naar een hecht team Toen Bianca in 2019 begon, werkte er alleen een groep jongeren met een nulurencontract. Al snel zag ze in dat dit niet genoeg was om alles draaiende te houden. “Ik wist: dit red ik niet alleen.” Ze begon te bouwen aan een team en dat groeide uit tot een betrokken club van zo’n 40 mensen: de helft vrijwilligers, de andere helft jongeren met een bijbaan. Er zijn meerdere vrijwillige groepen actief: de groengroep, de lifeguards, de ‘bloemenmeisjes’ van Vrouwen van Nu uit Eefde die al 25 jaar de bloembakken verzorgen en vrijwilligers die bijvoorbeeld het gras maaien of in de winter het terrein controleren. De groengroep – een enthousiaste club van zo’n 10 tot 12 mannen en vrouwen komt wekelijks op dinsdagochtend helpen met groenonderhoud en kleine klussen. Ze starten de ochtend steevast met koffie. “Het is niet alleen werken; het is ook gezelligheid en samen iets neerzetten.” De lifeguards vormen een andere belangrijke groep. "Vroeger stonden hier vooral jonge mensen aan het bad, maar dat is best een verantwoordelijke rol. Ik ben toen actief gaan zoeken naar 30+ vrijwilligers." Met succes: via de eigen vrijwilligers en de lokale waterpoloclub wist Bianca een stabiele groep op te bouwen. De club kan als dank en waardering met korting in het zwembad trainen. Alle lifeguards krijgen een opleiding in BHV en reanimatie, want veiligheid staat voorop. Werven via het netwerk Wat is het geheim? “Het begint bij verbinding,” zegt Bianca. Vrijwilligers komen vaak via haar eigen netwerk of dat van de vrijwilligers. Het zijn vaak bekenden van bekenden.” Naast haar werk op het zwembad geeft ze sporttrainingen in de regio. “Tijdens die lessen vertel ik over de Boskoele en nodig ik mensen uit om mee te helpen. Ook jongeren vinden via via hun weg naar het bad voor een bijbaan. Dit jaar kwamen er zeven nieuwe medewerkers bij. Zij werken in de kiosk of worden opgeleid tot lifeguard. “Ik geef ze vrijheid én verantwoordelijkheid.” Vrijwilligers waarderen én behouden Bianca doet veel om vrijwilligers aan het zwembad te binden. Ze zorgt voor waardering en een prettige sfeer: met een gezamenlijke lunch, een barbecue bij het zomeroverleg en met kerstpakketten. “Het zijn kleine dingen die veel betekenen.” Ook is er aandacht voor een goede werkbalans. “Er is veel werk, zeker op drukke zomerdagen. Maar ik let erop dat niemand overvraagd wordt.” En wie zich wil ontwikkelen, krijgt die kans. Sommige vrijwilligers groeien door, bijvoorbeeld van groengroep naar lifeguard. Iedereen krijgt bovendien een gratis (familie)abonnement. Haar gouden tip? “Wees zichtbaar, werk mee en luister naar hun ideeën. Vrijwilligers hebben vaak goede tips waar ik wat mee kan én doe. En waardeer hun inzet; vrijwilligers zijn geen vanzelfsprekendheid.

EEN MENSEN-MENS AAN DE TELEFOON Nico Meerburg kan zich met recht een mensen-mens noemen. Na zijn pensionering is hij als vrijwilliger verder gaan ‘werken’. Op dit moment nog bij drie verschillende instanties: Stichting Vrienden van de Borkel, Stichting Gorssels Erve en GOVOS hanteert hij de voorzittershamer en sinds kort hoort Nico bij de ‘bel-ronde’- vrijwilligers van Seniorenwerk van SWL. MENSENMENS Op 17-jarige leeftijd is Nico begonnen met werken en studeren. Hij werkte in 7 verschillende gemeenten waarvan in twee als burgemeester. De herindeling van de gemeente Gorssel maakte een eind aan een lang werkzaam leven. Hij prijst zich gelukkig dat hij hier, in Gorssel, nu al 25 jaar met veel plezier woont. Nico vertelt: “Iets voor een ander kunnen betekenen is voor mij en mijn vrouw vanzelfsprekend. Als ik ’s avonds voor de spiegel sta, stel ik mezelf de vraag: heb ik vandaag wat voor een ander gedaan ? Je bent niet alleen voor jezelf op de wereld. Dat staat voor ons als een paal boven water. Als burgemeester was het contact met de mensen van cruciaal belang. Ik kon genieten als er klompen in de hal stonden. Als mensen-mens ben ik na mijn zestigste vanzelf doorgegaan met het in contact blijven met mensen”. BEL-RONDES Een oproep in de krant van Seniorenwerk van SWL, waarin vrijwilligers werden gevraagd om mensen te bellen, was niet tot dovemans oren gericht. Nico vertelt verder: “Het telefonische gesprek voer je om te kijken of er eenzaamheid ervaren wordt, of dat er contact is met andere mensen. Wellicht is er hulp nodig. Ik heb me aangemeld. Na een training kreeg ik twee lijsten: een lijstje waarop de telefoonnummers stonden die ik zou bellen en een lijst met de vragen die ik kon stellen. Daar heb ik veel aan gehad. De vragenlijst bracht structuur in het gesprek.” Nico heeft nu twee belrondes meegedaan, elk met vijf contacten. Na elk gesprek wordt er een kort, duidelijk verslag gemaakt, waarin eventuele hulpvragen genoteerd worden. Hierdoor kan SWL hulp bieden. HEEL DICHT BIJ MENSEN Met vragen als: “Hoe komt u deze coronatijd door?” en “Wat is uw thuissituatie?” kom je snel heel dicht bij de mens aan de andere kant van de lijn. Nico: “De antwoorden zijn zeer verschillend. Gelukkig kan ik met mijn ervaring goed luisteren en voldoende afstand bewaren. Wat mij het meest verbaasd heeft, is het snel gegroeide vertrouwen tussen de gebelde en mij. Wel heel bijzonder”. (als vrijwillig interviewer begrijp ik het wel: het is een genoeglijk gesprek geweest, want voor ik het wist gaf ik antwoord op zijn vragen over mijn leefsituatie). Het meest verrast is Nico geweest toen iemand hem vroeg om hem een keer terug te mogen bellen, waarop het antwoord uiteraard een JA was. Maar er stond ook een keer een naam op de lijst van iemand die hij en zijn vrouw kennen. “Dan ga je heel anders een gesprek in”, vertelt Nico. “Maar al gauw kreeg ik door dat ik betrokkene met diezelfde naam helemaal niet ken en kon ik er snel een andere draai aan geven”. Nico is blij dat op de vraag of het op prijs gesteld wordt als er nog een keer gebeld zou worden, het antwoord een paar keer was, ‘dat deze eerste keer zeker gewaardeerd wordt, maar dat hij beter iemand kon bellen, die het echt nodig heeft’.

Vrijwilligerswerk, de ruggengraat van de samenleving! Wat betekent dat eigenlijk en waarom wordt het zo gewaardeerd en in sommige gevallen erkend met een lintje of in dit geval een publicatie? In de reeks interviews met vrijwilligers voor de Vrijwilliger Centraal spreek ik met Loes van Hooff over haar rol als secretaris van de dorpsraad Epse/Joppe. Loes is architect van beroep. Wat is een dorpsraad en waar staat deze voor? De vereniging is opgericht om de belangen van de inwoners van Epse en Joppe te behartigen en de leefbaarheid te bevorderen. Hiervoor werkt een bestuurlijke kerngroep van zes personen samen met gemiddeld tien andere vrijwilligers. De activiteiten van de dorpsraad Epse/Joppe zijn georganiseerd in een aantal werkgroepen waar steeds twee vrijwilligers per thema zich voor inzetten. Na de gemeentelijke herindeling omstreeks 2015 viel Epse bestuurlijk onder de gemeente Lochem. Hierna volgde de oprichting van de dorpsraad die sindsdien fungeert als schakel tussen de inwoners en de gemeente. De dorpsraad houdt zich bezig met thema's als wonen, zorg & welzijn, sociaal leven, economische bedrijvigheid, infrastructuur, verkeer en veiligheid. Een samenhangend en complex werkgebied waar de dorpsraad haar stem laat gelden. Actueel is nu de uitbreiding van een bedrijventerrein en de nodige verkeerskundige aanpassingen waarbij groenvoorziening, biodiversiteit, welzijn en gezondheid op de agenda staan. Ook de voorstellen voor de plaatsing van enorme windmolens nabij de A1 is een actueel thema. Leefbaarheid voorop Epse kan gezien worden als toegangspoort tot een uniek achterland met het typerende coulissen- en kampen landschap. Ieder kamp bestaat uit akkers op een iets hoger gelegen zandrug, grasland langs de beekjes en boerenerven in de ‘valleien’. Epse ligt aan de snelweg A1 en ontsluit het achterland via de N348. Het belang van deze ontsluiting biedt een breed scala aan natuur, ecologie en diversiteit, bos- en watergebieden van de rivieren IJsel en Dortherbeek. De oude bebouwde kernen langs de A1 zijn de afgelopen jaren in concurrentie geraakt met economische bedrijvigheid. De afslagen van de A1 bleken interessant voor vestiging van bedrijven en groeiden verder uit tot een grootschalig bedrijventerrein. Een zorg voor bewoners die tot uitdrukking komt in de leefbaarheid van het gebied als geheel. Zo wordt nu al melding gemaakt van bederf van aanzicht, overlast van licht, geluid en verkeer. Daar staat tegenover dat meer bedrijvigheid hogere eisen stelt aan de leefbaarheid. Een extra uitdaging: het gebied valt onder twee gemeenten, Deventer en Lochem. Beiden zijn in hoofdlijnen akkoord met verdere uitbreiding van bedrijvigheid, wat gevolgen heeft voor verkeersstromen, natuurbehoud en het historisch landschap. Meer dan ‘alleen dorpszaken’ Sommige dorpsraden houden zich bezig met praktische zaken, maar anderen, zoals die van Epse/Joppe functioneren als vooruitgeschoven posten van de lokale democratie. Ze stemmen regelmatig af met de gemeente en overleggen met een verantwoordelijke wethouder. De vrijwilligers willen serieus genomen worden. Dat vraagt doorzettingsvermogen, heldere argumentatie en het vinden van de juiste gesprekspartners. En altijd: zoeken naar balans tussen belangen; economische of technologische vooruitgang versus veiligheid, welzijn en gezondheid van bewoners.